Hujayralar tortganda shifobaxsh oqsillarni bo'shatadigan yara bog'lami
Tibbiyot Yangilik

Hujayralar tortganda shifobaxsh oqsillarni bo'shatadigan yara bog'lami

Neuronix 27 Jul, 2026 2 daqiqa o‘qish

Organizmning o'z o'sish omillarini to'plab, ularni faqat hujayralar tortgandagina qaytarib beradigan yara bog'lami kalamushlar, sichqonlar va tirik inson terisida bitishni tezlashtirdi.

London Imperial kolleji (Imperial College London) tadqiqotchilari bu material haqida 27 iyulda Nature Materials jurnalida xabar berdi. O'sish omillari hujayralarga ko'payish va yangi to'qima hosil qilish haqida signal beradigan oqsillardir. Zavodda ishlab chiqarilib, yaraga tomiziladigan bunday preparatlar qimmat va beqaror, buning ustiga ularni organizm o'zi ishlab chiqaradigan miqdordan ancha yuqori dozalarda qo'llashga to'g'ri keladi.

Tortilganda yoziladigan DNK

Jamoa yaraga qo'yiladigan karkasga aptamerlarni biriktirdi. Aptamerlar muayyan oqsillarga yopishib oladigan, buklangan qisqa DNK zanjirlaridir. Ular jarohatda, qonda va atrofdagi hujayralarda allaqachon mavjud bo'lgan o'sish omillarini ushlab, nofaol holatda saqlaydi. Hujayra karkas bo'ylab o'rmalab, uni tortganda, bu kuch aptamerni yozib yuboradi va oqsil aynan tiklanish ketayotgan joyda bo'shaydi. Mualliflar bu konstruksiyalarni tortish kuchi bilan faollashadigan yuklar (traction-force-activated payloads) deb atashadi.

Kalamushlardagi suyak shikastida material yangi qon tomirlari o'sib kirishiga yordam berdi. Sichqonlarda davolangan teri yaralari 10 kundan keyin ancha kichik bo'lib qoldi. Laboratoriyada tirik saqlangan inson terisida to'qima materialga tezroq o'sib kirdi. Hujayralar tortish orqali faollashtira olmaydigan karkaslarda bunday natijalar kuzatilmadi.

Qo'llangan dozalar klinik amaliyotdagidan bir necha tartibga past bo'ldi: tadqiqotchilar hisobiga ko'ra, allaqachon qo'llanilayotgan o'sish omili preparatidagidan 2000 martadan ham ko'proq kam.

«Meni eng ko'p hayajonlantirgani shuki, bu usul tirik inson terisida ishlaydi», deydi tadqiqotning yetakchi muallifi, Imperial kolleji bioinjeneri Magdalene Ho. Uning hamkasbi, katta muallif Ben Almquist g'oyani shunday ifodalaydi: bemorning o'z organizmi dorixonaga aylanadi.

Hozircha birorta bemor davolanmagan, qandli diabet yoki qon aylanishi yomon bo'lgan odamlardagi surunkali yaralar esa sog'lom sichqondagi yangi kesikdan boshqacha kechadi. Imperial kolleji negizida tashkil etilgan Traxion Biotech kompaniyasi materialni klinik sinovlarga olib chiqish uchun hamkorlar izlamoqda.

Manbalar: Imperial College London (EurekAlert); Nature Materials (asl tadqiqot). Rasm: Ho et al./Nature Materials.

yara bog'lami o'sish omillari yara bitishi DNK asosidagi skaffold aqlli yara bog'lami surunkali yaralarni davolash to'qimalar regeneratsiyasi London Imperial kolleji biomateriallar regenerativ tibbiyot

Ushbu postni baham ko'rish:

Yoqdirish (Yoqtirish uchun tizimga kiring)

Izohlar

Izoh qoldirish uchun tizimga kiring Kirish

Tegishli maqolalar