Ар бешинчи дарыгер 65тен улуу: токтоо убагы келгенин ким чечет?
Жалпы саламаттык сактоо Макала

Ар бешинчи дарыгер 65тен улуу: токтоо убагы келгенин ким чечет?

Mumtoza Latipova 15 Jul, 2026 3 мин окуу

Ар бешинчи дарыгер 65тен улуу: токтоо убагы келгенин ким чечет?

Дарыгер качан медицина практикасын улантууга өтө улгайган болуп калат? Мурда бул суроо ооруканалардын коридорлорунда шыбырап айтылчу, бүгүн болсо ал академиялык залдарда жана кесиптик кеңештерде ачык талкууланууда. АКШдагы дарыгерлердин болжол менен ар бешинчиси 65 жашта же андан улуу, ал эми медицина адистердин жакындап келе жаткан тартыштыгына туш болуп турганда, маселенин баасы өтө жогору. Кейс Вестерн Резерв университетинин укук жана биоэтика профессору Шарона Хоффман бул темадан мындан ары качууга болбойт деп эсептейт. Гарвард юридикалык мектебинде укук, саламаттык сактоо жана карылык боюнча өткөн панелдик талкууда ал өсүп жаткан тынчсызданууну белгиледи: кесиптик жолунун акырына жакындаган дарыгерлердин когнитивдик жөндөмү начарлашы мүмкүн. «Дарыгерлер арасындагы когнитивдик начарлоо чыныгы көйгөй, жана бул көйгөй саламаттык сактоо уюмдарынын көңүлүн бурду», деди Хоффман. Йель Нью-Хейвен ооруканасынын изилдөөсү бул тынчсызданууга так сандарды кошту. 2016-2019-жылдары ал жерде 70 жаштан улуу 141 клиницист текшерилип, алардын 12 пайызында иш сапатына таасир этээрлик когнитивдик кемчиликтер аныкталган. Улгайган дарыгерлердин басымдуу бөлүгү өз ишине жөндөмдүү бойдон калганы менен, бул жыйынтыктар жашты гана бирден-бир коргоо чарасы катары кароонун коркунучун көрсөтөт.

Улгайып бараткан кадрлар: сандар эмне дейт

Америка медициналык колледждеринин ассоциациясынын маалыматы боюнча, 2024-жылга карата практика жүргүзгөн дарыгерлердин 20 пайызы 65 жашта же андан улуу, дагы 22 пайызы 55 менен 64 жаштын ортосунда болгон. Бул сандар өлкө медициналык жардамга суроо-талаптын өсүшүнө туш болуп турган учурда кесиптин тез картайып баратканын көрсөтөт. Ошентсе да жаш өзү окуянын бир гана бөлүгүн айтып берет. Когнитивдик начарлоо көбүнчө 60 жаштан башталган кан тамыр өзгөрүүлөрүнөн улам келип чыгат: маалыматты иштетүү жайлайт, эс тутумда үзгүлтүктөр пайда болот, көңүлдү топтоо кыйындайт. Пациент үчүн дарыгердин когнитивдик жөндөмүндөгү кичинекей төмөндөө да оор кесепеттерге алып келиши мүмкүн.

Дарыгерди текшерүү, пациентти коргоо

Кесиптик жолунун акырындагы дарыгерлер когнитивдик тестирлөөдөн өтүшү керекпи? Хоффман ооба дейт, бирок этияттык менен. Скрининг начарлоонун кесепеттеринен пациенттерди да, дарыгерлердин өздөрүн да коргой алат. Ошону менен бирге ал ашыкча кысымдын коркунучун моюнга алат: начар ойлонулган программа дарыгерлердин тартыштыгын күчөтүшү мүмкүн, ал эми туура эмес жүргүзүлсө, жаш жана майыптык боюнча дискриминацияга каршы мыйзамдарды бузуп коюшу ыктымал. Хоффмандын пикиринде, мындай текшерүүнү штаттардын медициналык кеңештери өз мойнуна алса болот, бирок алар так стандарттарды белгилеп, тиешелүү укуктук кепилдиктерди бериши шарт. «Кандайдыр бир тестирлөө программасына каршылык абдан күчтүү болорун мен алдын ала билем», деди ал. «Бирок бул чынында эле алардын өз кызыкчылыгында экенине адамдарды ынандыра алабыз деп үмүттөнөм».

Паспорттогу жаштан тышкары

Гарварддагы талкуу биологиялык жаш түшүнүгүнө да жетти: бул адам канча туулган күнүн белгилегенин эмес, организмдин кандай иштеп жатканын чагылдырган өлчөм. Цюрихтеги ETH университетинен Алессандро Блассиме биологиялык жаш генетика, жашоо образы жана айлана-чөйрө аркылуу калыптанарын, аны тамактануу, дене тарбия, стресс жана уйку өзгөртө аларын түшүндүрдү. «Биологиялык жаш адамдын күтүлгөн абалы менен чыныгы абалынын ортосундагы айырманы сүрөттөйт», деди Блассиме. Календардык жаштан айырмаланып, аны жок дегенде теориялык жактан артка кайтарууга болот. Бирок ал биологиялык жашка карата ашыкча ышкыны токтотуу керектигин эскертти. Моделдер социалдык жана экономикалык жактан жүктөлгөн жаңылыштыктарды өз ичине камтышы мүмкүн: аз камсыз болгон топтордо биологиялык жаш көбүнчө жогору чыгат. Абайлабай колдонулса, бул түшүнүк далилденбеген дарылоолорду жайылтып, саламаттыктагы теңсиздикти тереңдетиши ыктымал.

Тең салмакты табуу

Медицина картайып бараткан кадрлар менен күрөшүп жатканда, талаш эми карылык дарыгерлерге таасир этеби деген суроодо эмес, ага кандай адилеттүү жооп берүү керектигинде. Ар кандай саясат үч милдетти тең салмакка келтириши керек: пациенттерди коргоо, дарыгерлердин кесиптик жолун урматтоо жана буга чейин эле кысымда турган кадрларды сактап калуу. Милдеттүү пенсия жашы өтө одоно курал болуп саналат, ал эми биологиялык жаш азырынча кеңири колдонууга даяр эмес. Ошол эле учурда кылдат, далилдерге негизделген когнитивдик тестирлөөгө чакырык барган сайын күч алууда. Пациенттер үчүн да, дарыгерлер үчүн да, бүтүндөй саламаттык сактоо тутуму үчүн да милдет ортодогу жолду табуу: тажрыйбанын даанышмандыгын тааныган, бирок начарлоонун коркунучунан коргогон жол.

Шилтеме:

Mineo, L. (2025, June 30). Who decides when doctors should retire? Harvard Gazette. https://news.harvard.edu/gazette/story/2025/06/who-decides-when-doctors-should-retire/

картайган дарыгерлер 65 жаштан ашкан дарыгерлер дарыгердин пенсия курагы дарыгерлердин когнитивдик начарлоосу бейтаптардын коопсуздугу дарыгерлерди милдеттүү текшерүү медициналык ката карыган медицина кызматкерлери дарыгерлик лицензия дарылоонун сапаты дарыгер жана жаш саламаттыкты сактоо

Бул пост менен бөлүшүү:

Жакты (Макалаларды жактыруу үчүн кирүү керек)

Пикирлер

Пикир калтыруу үчүн кирүү керек Кирүү

Тектеш макалалар