Ikki yoshli bolani tarbiyalash ba'zan his-tuyg'ular tog' etagidagi qatnov kabi tuyulishi mumkin. Chaqaloqlarning kayfiyati tez-tez o'zgarib turadi, ular esa o'zini shunday tarzda namoyon etadiki, bu holat ota-onalarni ham hayratda qoldiradi. Bolalar psixologi Rojer Xarrison tushuntirishicha, isteriklar, doimiy "yo'q" deyish, o'zinikini himoya qilish, sezgi orqali dunyoni o'rganish va faoliyatni almashtirishga qarshilik, bularning barchasi shu yosh uchun me'yoriy va tabiiy holatlardir.
Bola "yo'q!" deganda, u mustaqilligini namoyon qilishga va o'zini alohida shaxs sifatida anglashga harakat qiladi. Ota-onalar bunga xotirjam va aniq javob berishlari, o'z xatti-harakati orqali to'g'ri namuna ko'rsatishlari va shu bilan birga qat'iy chegaralarni belgilashlari lozim.
Atrofdagi deyarli hamma narsani "meniki" deb da'vo qilar ekan, bola aslida mulkchilik tushunchasini amalda sinab ko'radi va o'zini boshqalarga nisbatan qanday tutishini anglaydi. Ulashishni o'z namunasi va mashq qildirish orqali o'rgatish bolaga ushbu ijtimoiy qoidalarni tushunishga yordam beradi.
Sezgi orqali dunyoni o'rganish, ya'ni narsalarni tatib ko'rish, sindirish, biror narsaga urilib o'tish kabi harakatlar bolaga atrof-muhit haqida ma'lumot to'plashga, shuningdek muvofiqlashtirish, muvozanat va o'z-o'zini boshqarish qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi. Xavfsiz sharoitda tajriba o'tkazish imkoniyati va o'yin shaklidagi to'siqli yo'llar bu ehtiyojni to'g'ri yo'nalishga solishga yordam beradi.
Bola taqiqlangan ishni qayta-qayta takrorlashining sababi, ko'pincha, u inkorni to'liq anglamasligidadir. Ota-onalar shunchaki "qilma" deyish o'rniga, buning o'rniga nima qilish kerakligini ko'rsatib berishlari mumkin, bu esa bolaga to'g'ri xatti-harakat uchun aniq yo'nalish beradi.
Faoliyatni almashtirishga qarshilik bolada asabiylashishga sabab bo'lishi mumkin, chunki uning kun tartibi ustidan nazorati juda cheklangan. Bolaga tanlov imkoniyatini berish unga o'zini nazorat qilayotgandek his qildiradi va shu bilan birga uni odatiy tartib o'zgarishlaridan xavfsiz o'tkazishga yordam beradi.
Xatti-harakatlar ortidagi "nega" degan savolga javob topish ota-onalarga hissiy jihatdan bir qadam chetga chiqishga, vaziyatga oqilona yondashishga va farzandining ijtimoiy hamda hissiy rivojlanishini qo'llab-quvvatlashga yordam beradi.
Izohlar
Izoh qoldirish uchun tizimga kiring Kirish