Дарыгерлер качан пенсияга чыгышы керектигин ким чечет?
Жалпы саламаттык сактоо Макала

Дарыгерлер качан пенсияга чыгышы керектигин ким чечет?

Mumtoza Latipova 16 Jul, 2026 4 мин окуу

Дарыгерлер качан пенсияга чыгышы керектигин ким чечет?

Дарыгерлердин жашы улгайган сайын когнитивдик текшерүү жөнүндөгү талаш күчөп барат

Дарыгер медицина менен алектенүү үчүн канчалык картайганда болбой калат? Мурда бул суроо ооруканалардын коридорлорунда шыбырап гана айтылчу, бирок бүгүн ал академиялык чөйрөлөрдө жана кесиптик кеңештерде ачык эле талкууланууда. АКШда иштеп жаткан дарыгерлердин бешинчи бир бөлүгүнө жакыны 65 жашта же андан улуу, ал эми медицина адистердин жетишсиздигинин коркунучуна кабылып жатат, ошондуктан маселенин салмагы чоң. Кейс Вестерн Резерв университетинин укук жана биоэтика профессору Шарона Хоффман бул маселени мындан ары этибарга албай коюуга болбой турганын айтат. Гарвард укук мектебинде укук, ден соолук сактоо жана карылык темасына арналган талкууда сүйлөп, ал өсүп жаткан тынчсызданууга көңүл бурду: кесиптин акыркы мезгилиндеги дарыгерлердеги когнитивдик начарлоо коркунучу. Хоффман мындай деди: "Дарыгерлердин арасындагы когнитивдик начарлоо бул көйгөй, жана бул көйгөй ден соолук сактоо уюмдарынын көңүлүн бурууда". Йель Нью-Хейвен ооруканасынын изилдөөсү бул тынчсызданууну сандар менен ырастады. 2016 жана 2019-жылдардын аралыгында 70 жаштан жогорку 141 дарыгер текшерилген, алардын 12 пайызында иштешине таасир этээрлик деңгээлдеги олуттуу когнитивдик кемчиликтер табылган. Улгайган дарыгерлердин көпчүлүгү дагы деле квалификациялуу болгону менен, бул жыйынтыктар жашка гана таянуунун коркунучун көрсөтөт.

Улгайган кадрлардын артындагы сандар

Американын медициналык колледждер ассоциациясынын маалыматы боюнча, 2024-жылга карата иштеп жаткан дарыгерлердин 20 пайызы 65 жашта же андан улуу, дагы 22 пайызы 55тен 64 жашка чейинки курактарда болгон. Бул сандар өлкөдө ден соолук сактоо кызматтарына суроо-талап өсүп жаткан учурда кесиптин тез картайып бара жатканын көрсөтөт. Бирок жаштын өзү окуянын бир бөлүгүн гана баяндайт. Когнитивдик начарлоо көбүнчө 60 жаштан баштап пайда болгон кан тамыр өзгөрүүлөрүнөн келип чыгат, бул жайыраак ойлонуу, эсте сактоодогу боштуктар жана көңүл топтоодогу кыйынчылыктар менен көрүнөт. Бейтаптар үчүн дарыгердин когнитивдик жөндөмүндөгү атүгүл кичине начарлоо да олуттуу кесепеттерге алып келиши мүмкүн.

Бейтаптарды коргоо үчүн дарыгерлерди текшерүү

Кесиптин акыркы мезгилиндеги дарыгерлер когнитивдик текшерүүдөн өтүшү керекпи? Хоффмандын пикири боюнча, ооба, бирок этияттык менен. Скрининг бейтаптарды да, дарыгерлердин өздөрүн да начарлоонун кесепеттеринен коргой алмак. Ошентсе да ал ашыкча катаалдыктын коркунучтарын да моюнга алат: жакшы ойлонулбаган программа дарыгерлердин жетишсиздигин күчөтүшү, туура эмес жүргүзүлсө болсо жаш жана майыптык боюнча басмырлоого каршы мыйзамдарга каршы келиши мүмкүн. Хоффмандын сунушу боюнча, мындай текшерүүнү штаттардын медициналык кеңештери өз мойнуна алса болот, бирок алар так стандарттарды белгилеп, адилеттүү жол-жоболорду камсыз кылышы керек. Хоффман мындай деди: "Кандайдыр бир текшерүү программасына чоң каршылык болот деп ойлойм. Бирок үмүттөнөм, бул чындыгында алардын өз кызыкчылыгына туура келерин адамдарга ынандыра алабыз".

Жөн гана паспорттук жаш эмес

Гарварддагы аңгеме биологиялык жаш түшүнүгүнө да байланды, бул көрсөткүч канча туулган күн белгиленгенин эмес, дененин кандай иштеп жатканын билдирет. ETH Цюрихтен Алессандро Блассиме биологиялык жаш генетика, жашоо образы жана айлана-чөйрө аркылуу калыптанарын, аны тамактануу, дене активдүүлүгү, стресс жана уйку аркылуу өзгөртүүгө болорун түшүндүрдү. Блассиме мындай деди: "Биологиялык жаш адамдын күтүлгөн жана чыныгы абалынын ортосундагы айырманы сүрөттөйт". Паспорттук жаштан айырмаланып, аны, жок дегенде теориялык жактан, артка кайтарууга болот. Бирок ал биологиялык жашка болгон кызыгууну чектен ашыруубоо керектигин эскертти. Моделдерге социалдык жана экономикалык бурмалоолор кирип кетиши мүмкүн, натыйжада азыраак камсыздалган топтордо биологиялык жаш көбүнчө жогору көрүнөт. Этиятсыз колдонулса, бул түшүнүк далилденбеген кийлигишүүлөргө жол ачышы же ден соолук сактоодогу теңсиздикти тереңдетиши мүмкүн.

Тең салмактуулукту табуу

Медицина улгайган кадрлар маселеси менен бетме-бет келип жатканда, талаш эми жаш дарыгерлерге таасир этеби деген маселеде эмес, ага кандайча адилет жооп берүү керектигинде болуп жатат. Кандайдыр бир саясат үч талапты теңдештириши керек: бейтаптарды коргоо, дарыгерлердин кесиптик жолун урматтоо жана азырынча эле ашыкча жүктөлгөн кадрлар системасын сактап калуу. Милдеттүү пенсия жашы өтө орой курал, ал эми биологиялык жаш түшүнүгү кеңири колдонууга дагы даяр эмес окшойт. Бирок далилдерге негизделген, этияттык менен жүргүзүлгөн когнитивдик текшерүүгө болгон талап барган сайын колдоо табууда. Бейтаптар үчүн да, дарыгерлер үчүн да, жалпы ден соолук сактоо системасы үчүн да милдет бирөө эле: тажрыйбанын баалуулугун таанып, ошону менен бирге начарлоо коркунучтарынан да сактана турган алтын ортаны табуу.

Булак: Mineo, L. (2025, June 30). Who decides when doctors should retire? Harvard Gazette.

https://news.harvard.edu/gazette/story/2025/06/who-decides-when-doctors-should-retire/


дарыгерлердин пенсия жашы карып бараткан дарыгерлер дарыгерлер үчүн когнитивдик текшерүү улуу дарыгерлер жана бейтаптын коопсуздугу дарыгерлердин пенсиясы жөнүндө талаш 65 жаштан кийин иштеген дарыгерлер дарыгерлерде когнитивдик начарлоо улгайган дарыгерлерге лицензия медицинадагы жаш дискриминациясы медицина кадрлары саламаттык сактоо саясаты

Бул пост менен бөлүшүү:

Жакты (Макалаларды жактыруу үчүн кирүү керек)

Пикирлер

Пикир калтыруу үчүн кирүү керек Кирүү

Тектеш макалалар