Nerv hujayralarini qahrabo rangli yorug'likka javob beradigan qilib qo'yadigan ko'z ichiga in'eksiya kamerali ko'zoynak bilan birga retinit pigmentoza tufayli ko'r bo'lib qolgan ba'zi odamlarga buyumlarni payqash va ular qayerdaligini aniqlashga yordam berdi. Bu haqda tadqiqotchilar New England Journal of Medicine jurnalida xabar berishdi.
Sinov 2021-yilgi holatning davomi bo'ldi: o'shanda ko'zi ojiz bir erkak buyumlarni ko'rish va sanash qobiliyatini qayta tiklagan edi. Maqola 7-oktabrda, usul asosidagi texnologiya, ya'ni optogenetikaning kashshoflari fiziologiya va tibbiyot bo'yicha Nobel mukofotiga sazovor bo'lganidan ikki kun o'tib chiqdi.
Retinit pigmentoza irsiy kasallik bo'lib, to'r pardaning yorug'likni sezuvchi hujayralarini asta-sekin nobud qiladi. Pittsburg universiteti oftalmologi José-Alain Sahel ishtirok etgan jamoa bu hujayralarni tiklash o'rniga to'r pardaning ganglioz hujayralariga suvo'tlardan olingan yorug'lik sezuvchi ChrimsonR oqsilining genetik yo'riqnomasini kiritdi. Bu hujayralar odatda ko'rish signallarini miyaga uzatadi va kasallik paytida omon qoladi. Har bir ishtirokchining yomonroq ko'radigan ko'zi davolandi.
Nobud bo'lgan hujayralarning ishini endi ko'zoynak bajaradi. Kamera taqib yurgan odamning oldidagi yorqinlik o'zgarishlarini qayd etadi va ularni to'r pardaga qahrabo rangli yorug'lik impulslari ko'rinishida tushiradi, bu impulslar esa davolangan hujayralarni ishga tushiradi.
Eshikni topadi, yuzni tanimaydi
GenSight Biologics kompaniyasi Parijdagi 15-20 milliy kasalxonasi bilan birga o'tkazgan PIONEER nomli sinov asosan xavfsizlikni tekshirish uchun mo'ljallangan edi. Ko'zdagi nojo'ya ta'sirlarning aksariyati yengil yoki o'rtacha bo'ldi, yagona og'ir holat esa ko'z tomchilaridan keyin bir necha daqiqada o'tib ketdi. 10 ishtirokchidan 7 tasida yorug'likka sezgirlik yaxshilandi, ulardan 6 tasida yorug'lik sezish chegarasini o'lchaydigan standart testdagi o'sish klinik ahamiyatli deb hisoblanadigan darajada katta bo'ldi. Xulq-atvor testlarini yakunlagan 8 kishidan 4 tasi ko'zoynak taqqanda eshikni topish, chiziq bo'ylab yurish yoki buyumga tegish kabi vazifalarni yaxshiroq bajara boshladi. Ba'zi ko'ngillilarda miya faolligini EEG yordamida yozib olish signallar ko'rish po'stlog'iga yetib borganidan dalolat berdi.
Tadqiqot kichik bo'lgan va terapiya samarasini isbotlash uchun mo'ljallanmagan, Sahel esa ko'rishga oid natijalarni dastlabki, izlanish xarakteridagi natijalar deb ataydi. Hech bir ishtirokchi so'zlarni o'qiy olmadi va yuzlarni taniy olmadi, bundan tashqari usul ko'rish nervi butun bo'lishini talab qiladi. GS030 deb ataladigan bu davolash usuli hali hech qayerda ruxsat olmagan.
Tadqiqotchilarning aytishicha, ularning navbatdagi maqsadi o'qish va yuzlarni tanish.
Manbalar: Science News; New England Journal of Medicine (asl tadqiqot). Rasm: Dr. Chloé Pagot, Streetlab, Paris.
Izohlar
Izoh qoldirish uchun tizimga kiring Kirish