Офтальмология: Силоҳи Нав барои Неврология
Нейроилм Мақола

Офтальмология: Силоҳи Нав барои Неврология

azii_med 30 Aug, 2025 3 дақиқа хониш

Чашм: На Танҳо Оинаи Ҷаҳон

Тасаввур кунед, шумо дар назди офталмолог ҳастед. Шумо дар ҷараёни санҷиши оддии биноӣ ҳастед: духтур аз шумо мехоҳад ҳарфҳои дар ҷадвали пеши шумо гузошташударо хонед, сипас фишори дохили чашматонро (фишори интраокулярӣ) чен карда, мавҷуд будан ё набудани глаукома (бемории ба нобиноӣ оваранда)-ро месанҷад. Акнун тасаввур кунед, ки маҳз тавассути ҳамин санҷиши оддии биноӣ духтур метавонад дар шумо нишонаҳои бемориҳои вазнини мағзи сар, ба монанди Алзгеймерро, ҳатто пеш аз пайдо шудани аломатҳо муайян кунад?..

Алтсгеймер ва Мағзи Сар

Бемории Алтсгеймер сабаби беш аз ҳама паҳншудаи деменсия (маҷмӯи нишонаҳое, ки ба ҳаёти ҳаррӯза таъсир мерасонанд, аз қабили гум шудани хотира, саросемагӣ, вайроншавии нутқ ва пастшавии қобилияти фикркунӣ) мебошад, ки дар саросари ҷаҳон беш аз 55 миллион нафарро фаро гирифтааст.

«Мо дар таҳқиқоти худ ретинаро (пардаи тӯрии чашм) омӯхтем, зеро он бевосита бо мағзи сар алоқаманд аст. Бисёре аз равандҳое, ки дар мағзи сар ҳангоми бемории Алтсгеймер рух медиҳанд, тавассути ретина низ мушоҳида карда мешаванд. Аз ин рӯ, ретина ҳамчун биомаркери муҳим дар муайян кардани хатари беморӣ хизмат мекунад», мегӯяд доктор Эшли Баррет-Янг, равоншиноси Донишгоҳи Отагои Зеландияи Нав.

Ретина: Оинаи Мағзи Сар

Олимон ретинаро «оинаи мағзи сар» меноманд. Зеро ретина аз бофтаи асаб ташкил ёфтааст ва он бевосита тавассути асаби биноӣ бо мағзи сар алоқаманд аст.

Дар таҳқиқоти Алтсгеймер духтурон ғафсии қабатҳои ретина ё ҷамъшавии зарраҳои сафеда (масалан, сафедаҳои амилоид-бета ва тау) дар онро мушоҳида мекунанд. Маҳз ҳамин сафедаҳо дар мағзи сари беморони гирифтори гум шудани хотира низ вомехӯранд.

Бартарии таҳлили ретиналӣ дар он аст, ки он усули тез, бехатар ва нисбат ба санҷишҳои мураккаб ва гарони рентгении мағзи сар арзонтар ба ҳисоб меравад.

Хулосаҳои Муҳими Таҳқиқоти Ретиналӣ

  • Тунукшавии ретина бо вайроншавии ҳуҷайраҳои асаб дар мағзи сар алоқаманд аст.
  • Ҷамъшавии сафедаҳои амилоид-бета ва тауро дар ретина муайян кардан мумкин аст.
  • Таҳлили ретина усули ғайриинвазивӣ, тез ва барои ҳама дастрас мебошад.
  • Ташхиси барвақт кӯмак мекунад, ки пеш аз пайдо шудани нишонаҳои когнитивӣ (вайроншавии хотира, фикркунӣ) чораҳо андешида шаванд.

Зеҳни Сунъӣ ва Тасвиргирии Ретиналӣ

Дар солҳои охир тасвиргирии ретиналӣ (суратҳои дақиқи қаъри чашм) якҷоя бо зеҳни сунъӣ (AI) барои ошкор кардани барвақти бемории Алтсгеймер васеъ истифода мешавад.

New York Eye Project ва AI Life dataset лоиҳаҳои калон бо истифода аз алгоритмҳои омӯзиши амиқ (deep learning) тағйироти хеле нозуки ретинаро муайян мекунанд. Ин тағйирот аксар вақт ба бемориҳои мағзи сар дар Алтсгеймер мувофиқат мекунад.

Масалан, низоми CORBS AI метавонад ҳатто нақшҳои хурдеро, ки чашми инсон қодир ба дидани онҳо нест, бубинад. Мета-таҳлилҳое, ки натиҷаҳои бисёр таҳқиқотро муттаҳид кардаанд, боэътимодии ин равишҳоро тасдиқ кардаанд.

Ҳамин тавр, чашм ҳамчун «оинаи» бехатар ва содаи мағзи сар хизмат мекунад.

Нақши Нави Санҷишҳои Чашм

Чунин навовариҳои илмӣ нишон медиҳанд, ки дар оянда наздик санҷишҳои оддии чашм метавонанд ду вазифаро иҷро кунанд:

  1. Баҳодиҳии қобилияти биноӣ.
  2. Ошкор кардани барвақти бемориҳои вазнини нейродегенеративӣ, ба монанди Алтсгеймер, Паркинсон, Хантингтон ва Склерози Амиотрофии Лотералӣ (АЛС).

Яъне, санҷиши одии «барои айнак» дар оянда ба оинаи саломатии мағзи сари инсон табдил ёфта, барои беморон имконияти ташхиси барвақт ва табобати самарабахшро фароҳам меорад.

Манбаъҳои Истифодашуда:

  1. Alzheimer’s Association. What Is Alzheimer’s Disease? https://www.alz.org/alzheimers-dementia/what-is-alzheimers
  2. Mayo Clinic. Alzheimer’s Disease – Symptoms and Causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/alzheimers-disease
  3. National Institute on Aging (NIA). What Happens to the Brain in Alzheimer’s Disease. https://www.nia.nih.gov/health/what-happens-brain-alzheimers-disease
  4. Harvard Health Publishing. Alzheimer’s and Dementia: The Brain Connection. https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/alzheimers-and-dementia
офталмология ва неврология шабакия тирезаи мағз томографияи когерентии оптикӣ ташхиси ОКТ-и шабакия ошкор кардани барвақти Алтсгеймер Паркинсон ва муоинаи чашм склерози паҳншуда ва неврити оптикӣ глаукома ва нейродегенератсия бемориҳои мағз аз тариқи чашм асаби биноӣ биомаркерҳо дар чашм

Ин навиштаро мубодила кунед:

Писанд омадан (Лутфан барои писанд кардан ворид шавед)

Шарҳҳо

Лутфан барои навиштани шарҳ ворид шавед Ворид шудан

Мақолаҳои марбут