Улуу Британиянын изилдөөчүлөрү эки толук ДНК кош спиралы катар тизилип, оюгу оюгуна дал келип, бири-бирине бекилгенин түз сүрөткө түшүрүштү. Натыйжалар Nucleic Acids Research журналында жарыяланды.
Бул сүрөттөр эски табышмакка чекит коёт. Ар бир ДНК молекуласы күчтүү терс заряд алып жүрөт, ошондуктан эки молекула бири-бирин түртүшү керек. Бирок клеткалар генетикалык рекомбинация жана хромосомалардын жыйналышы сыяктуу процесстерде ДНКнын дал келген бөлүктөрү бири-бирин табышына таянат.
Шеффилд жана Йорк университеттеринин командасы атомдук-күч микроскопиясын колдонду: бул ыкмада өтө ичке ийне бетти сыйпалап, анын үч өлчөмдүү картасын түзөт. Окумуштуулар кыска ДНК шакекчелерин жана узундугу болжол менен 250дөн 350гө чейин нуклеотид жуптан турган фрагменттерди сканерлешти. Үлгүлөр никель, кальций же магний туздары менен даярдалды. 2600дөн ашык молекуланын 10%дан 14%га чейинкиси жупташкан абалда катталды: эки спираль болжол менен 14төн 16 нанометрге чейинки бөлүктө бири-бирине тийип турган.
Иондор молекулалык кыпчуур катары
Жуптарды эмне кармап турганын билүү үчүн изилдөөчүлөр атомдук деңгээлде 40 компьютердик моделдөө жүргүзүштү, алардын жалпы молекулалык убактысы 20 микросекунддан ашты. Эки эселенген оң заряддуу металл иондору эки спиралдын тең тар оюктарына жайгашып, алардын ортосундагы боштукту көпүрөдөй туташтырды. Бир гана заряддуу иондор бар жөнөкөй калий тузунун эритмесинде спиралдар бир да жолу жупташкан жок.
Жупташуу бирдей жүргөн жок: кээ бир ДНК ырааттуулуктары алда канча бекем байланыш түзүп, спиралдар катар тизилиши ыктымалыраак болгон «ысык чекиттерди» пайда кылды. Бул Лондон империялык колледжинен Алексей Корнышев жыйырма жылдан ашык убакыт мурун сунуштаган «ДНК сыдырмасы» моделине туура келет. Макаланын башкы авторлорунун бири, Шеффилд университетинен Томас Кэтлинин айтымында, «көптөн бери божомолдонуп келген бул механизмди биринчи жолу түз көрүү укмуш болду».
Тажрыйбалар жалпак беттеги кыска, тазаланган ДНК менен жүргүзүлгөн, ал эми бул белокторго толгон, тыгыз клетка ядросунан абдан алыс. Ошондуктан бул механизм чыныгы хромосомаларга канчалык таасир этери али текшериле элек.
Команданын пикиринде, эң бекем жупташкан ырааттуулуктардын картасын түзүү айрым мутациялар клеткадагы кадимки процесстерди кантип бузарын түшүндүрүүгө жардам бериши мүмкүн. Мындан тышкары, бул инженерлерге биотехнология үчүн атайын ДНК түзүлүштөрүн долбоорлоого мүмкүндүк бериши мүмкүн.
Булактар: University of Sheffield; Nucleic Acids Research (баштапкы изилдөө). Сүрөт: University of Sheffield.
Пикирлер
Пикир калтыруу үчүн кирүү керек Кирүү