Ұлыбритания ғалымдары екі толық ДНҚ қос спиралінің қатар тізіліп, ойығы ойығына дөп келіп, бір-біріне бекітілетінін тікелей бейнеге түсірді. Нәтижелер Nucleic Acids Research журналында жарияланды.
Бұл суреттер көптен бергі жұмбақтың шешімін береді. Әр ДНҚ молекуласы күшті теріс заряд алып жүреді, сондықтан екі молекула бір-бірін тебуі тиіс. Алайда генетикалық рекомбинация және хромосомалардың жинақталуы сияқты жасушалық үдерістер ДНҚ-ның сәйкес бөліктерінің бір-бірін табуына сүйенеді.
Шеффилд және Йорк университеттерінің командасы атомдық-күштік микроскопияны қолданды: бұл әдісте өте жіңішке ине бетті сипалап, оның үш өлшемді картасын жасайды. Зерттеушілер қысқа ДНҚ сақиналары мен ұзындығы шамамен 250-ден 350-ге дейін нуклеотид жұбы болатын фрагменттерді сканерледі. Үлгілер никель, кальций немесе магний тұздарымен дайындалды. 2600-ден астам молекуланың 10%-дан 14%-ға дейінгісі жұптасқан күйде тіркелді: екі спираль шамамен 14-тен 16 нанометрге дейінгі бөлікте бір-біріне тиіп тұрды.
Иондар молекулалық қапсырма ретінде
Жұптарды не ұстап тұрғанын анықтау үшін зерттеушілер атом деңгейінде 40 компьютерлік модельдеу жүргізді, олардың жалпы молекулалық уақыты 20 микросекундтан асты. Екі еселі оң заряды бар металл иондары екі спиральдың да тар ойықтарына орналасып, олардың арасындағы саңылауды көпірдей жалғады. Тек бір зарядты иондар бар қарапайым калий тұзының ерітіндісінде спиральдар бірде-бір рет жұптаспады.
Жұптасу біркелкі жүрмеді: кейбір ДНҚ тізбектері әлдеқайда берік байланыс түзіп, спиральдардың қатар тізілу ықтималдығы жоғары «ыстық нүктелер» пайда болды. Бұл Лондон империялық колледжінен Алексей Корнышев жиырма жылдан астам бұрын ұсынған «ДНҚ сыдырмасы» моделіне сәйкес келеді. Мақаланың жетекші авторларының бірі, Шеффилд университетінен Томас Кэтлидің айтуынша, «көптен бері болжанып келген осы механизмді алғаш рет тікелей көру керемет болды».
Тәжірибелер жазық беттегі қысқа, тазартылған ДНҚ-мен жүргізілді, ал бұл ақуызға лық толы, тығыз жасуша ядросынан мүлде алыс. Сондықтан бұл механизмнің нақты хромосомаларға қаншалықты әсер ететінін әлі тексеру керек.
Команданың пікірінше, ең берік жұптасатын тізбектердің картасын жасау кейбір мутациялардың жасушадағы қалыпты үдерістерді қалай бұзатынын түсіндіруге көмектесуі мүмкін. Сонымен қатар бұл инженерлерге биотехнология үшін арнайы ДНҚ құрылымдарын жобалауға мүмкіндік беруі мүмкін.
Дереккөздер: University of Sheffield; Nucleic Acids Research (бастапқы зерттеу). Сурет: University of Sheffield.
Пікірлер
Пікір қалдыру үшін жүйеге кіріңіз Кіру