Laboratoriyada o'stirilgan inson miya to'qimasi bo'lakchalari Brayl yozuvini o'qiyotgan sensordan teginish signallarini qabul qilib, har bir harfni aniqlash mumkin bo'lgan faollikni uzata oladi. Bristol universiteti tadqiqotchilari bu haqda 16 oktyabr kuni Frontiers in Artificial Intelligence jurnalida xabar berdi.
Bu tajriba tirik neyronlardan foydalanadigan biogibrid kompyuterlar sari dastlabki qadamlardan biri: bunday neyronlar kremniy chiplarga qaraganda ancha kam energiya sarflaydi. Organoidlar biror narsani hisoblay boshlashidan oldin olimlar ular signallarni ishonchli qabul qilib, uzata olishini bilishlari kerak.
Jamoa inson oldingi miyasi namunasida yaratilgan organoidlardan foydalandi. Ularning har biri bir millimetrdan kichik bo'lib, taxminan 10 000 ta neyron va yordamchi hujayralardan iborat, biroq haqiqiy miyaning ko'plab tuzilmalari ularda yo'q. Organoidlar ko'p elektrodli matritsalarga joylashtirildi: bu to'qimani qo'zg'ata oladigan va uning faolligini yozib oladigan elektrodlar to'ridir.
Robot qo'liga o'rnatilgan taktil sensor Brayl alifbosining barcha 26 ta harfini skanerladi. Tadqiqotchilar har bir o'qishni elektr impulslari ketma-ketligiga aylantirib, organoidlarga yubordi, so'ngra neyron javoblarini oddiy mashinali o'qitish dasturi yordamida tasnifladi.
Uchta organoid bittasidan yaxshiroq
Bitta organoid javoblaridan to'g'ri harf taxminan 61% hollarda aniqlandi. Uchta organoid birlashtirilganda bu ko'rsatkich taxminan 83% ga ko'tarildi. Jamoa Brayl signallariga sun'iy shovqin qo'shganda ham organoidlar orqali dekodlash shovqinli signallarni bevosita dekodlashdan yaxshiroq natija berdi. “Biz haqiqiy taktil sensordan olingan ma'lumotni tirik neyron tarmog'i qabul qila oladigan shaklga keltira olamiz, so'ngra organoid javobidan mazmunli ma'lumotni qayta tiklay olamiz”, deydi maqolaning birinchi muallifi, Bristol universitetidan Tianyi Liu.
Tadqiqotda o'rganish qayd etilmadi: organoidlar shunchaki o'zgarmas kirish signallariga javob berdi. Nima uchun uchta organoid bittasidan yaxshiroq ishlaganini jamoa hozircha tushuntira olmaydi, ammo organoidlar orasidagi farqlar ularning signallari bir-birini to'ldirishiga imkon bergan bo'lishi mumkin. Aynan shu farqlar standart qurilmalar yaratishni qiyinlashtiradi.
Guruh keyingi bosqichda teksturalar, qirralar va teginishning boshqa turlarini sinab ko'rish, shuningdek organoidlar o'z chiqish signallari bo'yicha qayta aloqa oladigan yopiq siklli vazifalarni yo'lga qo'yishni rejalashtirmoqda.
Manbalar: University of Bristol; Frontiers in Artificial Intelligence (asl tadqiqot). Rasm: Tianyi Liu/University of Bristol.
Izohlar
Izoh qoldirish uchun tizimga kiring Kirish