Ko'rshapalaklarda antitanalar uchun ikki alohida gen tizimi bor ekan
Yuqumli kasalliklar Yangilik

Ko'rshapalaklarda antitanalar uchun ikki alohida gen tizimi bor ekan

Neuronix 02 Aug, 2026 2 daqiqa o‘qish

Silliqburunli ko'rshapalaklar (vesper bats) antitanalarini bitta emas, ikkita to'liq gen to'plamidan yig'adi. Tulane universiteti tadqiqotchilarining 29-iyulda Science Advances jurnalida chop etilgan maqolasiga ko'ra, boshqa birorta sutemizuvchida bunday holat ma'lum emas.

Ko'rshapalaklar boshqa hayvonlarni o'ldiradigan viruslarni tashib yursa ham, o'zlari sezilarli darajada kasal bo'lmaydi va immunologlar buning sabablarini yillardan beri izlab keladi. Qo'shimcha antitana «asboblar to'plami» bu savolga javob bo'la oladigan yangi nomzoddir. Antitanalar o'zaro almashinadigan gen segmentlaridan yig'iladigan Y shaklidagi oqsillardir. Odam va boshqa sutemizuvchilarda antitananing og'ir zanjiri uchun segmentlar genomning bitta qismida joylashgan, immun hujayralar esa ularni aralashtirib, millionlab turli antitanalar hosil qiladi.

Ikki xromosomada ikki to'plam

Jamoa Stanford universiteti va AQSh Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlaridagi hamkasblari bilan birga 26 tur ko'rshapalakni o'rganib, turli xromosomalarda joylashgan og'ir zanjirning ikkita to'liq hududini topdi va immun hujayralar ikkalasidan ham foydalanishini ko'rsatdi. Bu ikki hudud bir-birining nusxasi emas. Birida segmentlar ko'proq va xilma-xilroq, shu bois u keng tayyor repertuar beradi. Ikkinchisida segmentlar kamroq va u, aftidan, somatik gipermutatsiyaga tayanadi: bu antitana ishlab chiqaruvchi hujayralar patogen bilan to'qnashgandan keyin o'z genlarini o'zgartiradigan jarayon.

«Biz sutemizuvchida bunday narsani hech qachon ko'rmaganmiz», deydi tadqiqotga rahbarlik qilgan Tulane universiteti ekologi va evolyutsion biologi Hannah Frank. Uning Live Science nashriga aytishicha, shunga o'xshash tuzilish faqat baliqlarda uchraydi.

Silliqburunli ko'rshapalaklar ko'rshapalaklarning eng katta oilasi bo'lib, unga Antarktidadan tashqari barcha qit'alarda yashaydigan 500 dan ortiq tur kiradi. Jamoa avvaliga genomlarni yig'ishda xatoga yo'l qo'yilgan deb gumon qilgan, keyingina gen hududining ikkilanishi haqiqiy ekanini tasdiqlagan.

Ikkinchi gen to'plami ko'rshapalaklarga viruslarni ko'tarishda haqiqatan yordam beradimi, bu hozircha faraz bo'lib qolmoqda. Ikki tizimning infeksiyaga qanday javob berishini hali hech kim kuzatmagan, Frankning aytishicha esa, bu topilmaning o'zi ko'rshapalaklar nega viruslar uchun shunchalik qulay tabiiy rezervuar ekanini tushuntirib bermaydi.

Endi guruh ko'rshapalak immun hujayralarini viruslar ta'siriga uchratib, har bir gen to'plami qanday hissa qo'shishini aniqlamoqchi.

Manbalar: Tulane University (EurekAlert); Science Advances (asl tadqiqot). Rasm: Kenny Lass/Tulane University.

ko'rshapalaklar immun tizimi ko'rshapalaklarda antitana genlari silliq burunli ko'rshapalaklar immunoglobulin lokusining ikkilanishi ko'rshapalak antitanalari Tulan universiteti tadqiqoti ko'rshapalaklar va viruslar qiyosiy immunologiya sut emizuvchilar evolyutsiyasi virusologiya

Ushbu postni baham ko'rish:

Yoqdirish (Yoqtirish uchun tizimga kiring)

Izohlar

Izoh qoldirish uchun tizimga kiring Kirish

Tegishli maqolalar