Shimoliy Amerika sut emizuvchilari Panama bo'yni ularga Janubiy Amerikaga yo'l ochishidan million yillar oldin Meksikada to'planib, u yerda xilma-xillashgan. Bu haqda paleontologlar Science jurnalida xabar berdi.
Buyuk Amerika biotik almashinuvi haqidagi an'anaviy talqinga ko'ra, bu jarayon 2,8 million yil oldin, bo'yin tutashib, hayvonlar ikki tomonga oqib o'ta boshlaganda boshlangan. Yangi qazilma ma'lumotlari uning ilk bosqichini taxminan 10 million yil oldingi davrga suradi.
Berklidagi Kaliforniya universitetidan Jack Tseng Los-Anjeles okrugi Tabiiy tarix muzeyi va Keretarodagi Meksika Milliy avtonom universiteti (UNAM) hamkasblari bilan birga so'nggi 12 million yilni qamrab olgan Meksika qazilma sut emizuvchilari bazasini tuzdi. Natijada mamlakat bo'yicha ma'lum qazilmalar ro'yxati deyarli ikki baravar kengaydi. Yangi ma'lumotlarning katta qismi yangi qazishmalardan emas, ispan tilidagi jurnallarni va Meksika markazidagi bir muzey kolleksiyasini sinchiklab ko'rib chiqishdan olindi.
Avval kutish qo'rasi, keyin ingichka oqim
Meksikadagi qazilmalarning ko'pi ancha shimolda topilgan turlarning aynan o'zi bo'lib chiqdi. Demak, shimoliy sut emizuvchilar 10 million yil oldinoq janubga yetib kelgan. Ular, asosan quruq hududlarga moslashgan yirik hayvonlar, shu yerda qolib, 10 dan 7 million yil oldingacha bo'lgan davrda iliqroq iqlimda xilma-xillashgan. Tseng bu hududni kutish qo'rasi deb ataydi.
7 dan 3 million yil oldingacha bo'lgan davrda ozgina hayvonlar quruqlik ko'prigisiz ham o'tib olgan. Nosuhalar, kakomitsli (ringtail) va mayda kemiruvchilar Janubiy Amerikaga, ehtimol, oroldan orolga o'tib yoki suvda qalqib yurgan o'simlik uyumlari ustida yetib borgan. Yalqovlar esa teskari yo'nalishda harakatlanib, shimolda kichik fil kattaligigacha o'sgan.
«O'sish eng kechi bilan taxminan 10 million yil oldin boshlangan», deydi Berklidagi integrativ biologiya professori Tseng.
Tahlil asosan Meksika ma'lumotlariga tayanadi: Janubiy Amerikadagi qazilmalar kamroq, shu bois jamoa hozir u yerdagi hamkasblar bilan qaysi guruhlar janubga qachon ko'chganini tekshirmoqda. Almashinuv bir tomonlama bo'lgani esa shubhasiz. Xomyaklar va dala sichqonlarini o'z ichiga olgan xomyaksimon kemiruvchilar hozir Janubiy Amerikada 450 dan ortiq turga ega, janubiy xaltalilardan esa shimolda faqat opossum o'rnashib qola olgan.
Manbalar: UC Berkeley News; Science (asl tadqiqot). Rasm: Illustration by Guillermo Torres Carreño, Banco de Imágenes Ambientales (BIA), Instituto Alexander von Humboldt.
Izohlar
Izoh qoldirish uchun tizimga kiring Kirish