Монтанадан табылған тасқа айналған нәжіс кесегінен гесперорнистәрізділердің қауырсындары алғаш рет анықталды. Сүңгуір құстардың бұл тобы 66 миллион жыл бұрын құс емес динозаврлармен бірге жойылып кеткен.
Қауырсындар палеонтологтарға жойылған құс топтарының қауырсын жамылғысы қандай болғанын көруге сирек мүмкіндік береді. Сонымен қатар олар астероид соққысынан неліктен тек бүгінгі құстардың ата-бабалары ғана аман қалғанын түсіндіруі мүмкін.
Шағын конкрецияның сәтті сынығы
Бёрк мұражайының палеонтологы кіші Дэвид Демар қызғылт-қоңыр конкрецияны 2016 жылы Монтананың солтүстік-шығысындағы Хелл-Крик формациясынан тауып алған. Оның көлемі шамамен гольф добының жартысындай еді, ал сынған бетінде бір қауырсын көрініп тұрды. Хелл-Крик жыныстарынан 150 жылдан астам уақыт бойы қазба жиналса да, қауырсын бірде-бір рет кездеспеген.
Мыңдаған рентген суреттерін 3D модельге біріктіретін микро-КТ сканерлеу ішінде тағы бірнеше қауырсын, сондай-ақ сауытты шортан балығының қабыршақтары мен гесперорнистәрізді құстың аяқ сүйектері бар екенін көрсетті. Гагараға ұқсас бұл құс балық аулау үшін суға сүңгіген және көбіне ұша алмаған. Чикагодағы Филд мұражайынан Цзинмай О'Коннор бастаған топ Current Biology журналында бұл нәжіс жас тираннозавр рекс немесе нанотираннус сияқты жыртқыш динозаврдікі болуы ықтимал деп жазады.
Зерттеуге қатыспаған Бельгиядағы Гент университетінің палеонтологы Мэтью Шоки National Geographic басылымына қауырсындардың «тіпті кәріптас ішінде болғандай» сақталғанын айтты.
Жартысы заманауи, жартысы көне
Қауырсындардың бір бөлігі заманауи көрінеді және суды өткізбеген сияқты. Басқалары құс емес динозаврларда және бор кезеңіндегі ең көп таралған құстар энанциорнистерде кездесетін ұсақ, үлпілдек дене қауырсындары. Осы қоспасы бойынша қауырсын жамылғысы энанциорнистер мен бүгін тірі барлық құстарды қамтитын қазіргі құстар (Neornithes) тармағының аралығында тұр.
О'Коннор тобының болжамынша, жылуды нашар сақтағандықтан гесперорнистәрізділер мен энанциорнистер астероид құлағаннан кейінгі суық «соққы қысына» төтеп бере алмаған болуы мүмкін. Авторлардың пікірінше, су маңында тіршілік ету аман қалуды түсіндірмейді: гесперорнистәрізділер де су құстары болған, бірақ бәрібір жойылып кеткен.
Бұл байланыс әзірге бір копролитке негізделген гипотеза ғана. Құстың да, динозаврдың да кім екені жанама тұжырымдарға сүйенеді, ал идеяны тексеру үшін кейінгі бор кезеңінің басқа құстарының қауырсындары қажет. О'Коннор басқа зерттеушілер де копролиттерді КТ арқылы сканерлеп, ішінде тағы не барын қарай бастайды деп үміттенеді.
Дереккөздер: Field Museum; Current Biology (бастапқы зерттеу). Сурет: Andrey Atuchin/Field Museum.
Пікірлер
Пікір қалдыру үшін жүйеге кіріңіз Кіру