Ақаулы RAS гендері тудыратын обыр түрлері ұзақ уақыт бойы жабық есік саналып келді: жақын уақытқа дейін осы мутацияларға тиімді әсер ететін дәрі жасау мүмкін емес деп есептелді. Енді ERAS-0015 деп аталатын эксперименттік дәрінің клиникалық сынағының алғашқы нәтижелері бұл есіктің ашыла бастауы мүмкін екенін көрсетеді. Сынаққа емдеуге қиын ұйқы безі және өкпе обыры бар, бұрын басқа емдерді қабылдаған науқастар қатысты. Олардың едәуір бөлігінде дәрі ісікті кішірейтіп, ауыр жанама әсерлерді салыстырмалы түрде аз тудырды. Бұл деректер дәрінің адамдарға жүргізілген алғашқы сынағы AURORAS-1-ден алынды. Нәтижелер 2026 жылғы 18–20 қарашада Испанияның Барселона қаласында өткен Молекулалық нысаналар және обыр терапиясы жөніндегі 38-ші EORTC-NCI-AACR симпозиумында баяндалды.
«Қосулы» күйде қалып қойған ауыстырғыш
RAS гендері жасушаларға өсу туралы сигналдарды жеткізетін, ауыстырғыш сияқты қызмет атқаратын белоктарды түзеді. Кейбір мутациялар бұл ауыстырғышты «қосулы» күйде қатырып тастайды. Сонда ол обырдың басталуына және оның өршуіне себеп болатын өсу сигналдарын үздіксіз жібере береді. ERAS-0015 пан-RAS молекулалық желімі ретінде сипатталады. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл – белоктарды бір-біріне жабыстырып ұстап, бақылаусыз сигналдарды тоқтататын молекула. Ол RAS ауыстырғышы қосулы тұрған сәтте оған жабысуға арналған. «Пан-RAS» болғандықтан, ол тек бір ғана емес, обыр тудыратын бірнеше түрлі RAS мутациясының сигналдарын бөгеуді көздейді.
Нәтижелерді АҚШ-тың Сарасота қаласындағы Флорида онкология мамандары мен зерттеу институтының (Florida Cancer Specialists and Research Institute) дәрігер-онкологы Джуди Ван таныстырды. Ол бұл жұмысты дәлдік онкологиясының бір бөлігі ретінде сипаттады: адамның обырындағы нақты осал тұсты – оның сөзімен айтқанда, «Ахиллес өкшесін» – тікелей соған соққы беретін дәрімен сәйкестендіру.
Сынақ нені көрсетті
AURORAS-1 2025 жылғы маусымда басталды. Онда ERAS-0015 жеке өзі де, басқа обырға қарсы емдермен бірге де RAS мутациясы бар әртүрлі солидті ісіктермен ауыратын адамдарда сыналуда. Олардың қатарында бастапқы ошағынан тыс таралған ұсақ жасушалы емес өкпе обыры (NSCLC), ұйқы безі обыры және колоректальды обыр бар. Деректер 148 науқастан алынды, оның ішінде ұйқы безі обыры бар 83 адам мен NSCLC бар 37 адамның нәтижелері баяндалды. Науқастарды сынаққа қабылдау әлі жалғасуда.
Дозалар 2 мг-ден 40 мг-ге дейін болды. Бақылаудың медианалық ұзақтығы төрт айдан сәл асқан кезеңде зерттеушілер максималды төзімді дозаға – жанама әсерлер қолайсыз деңгейге жетпей тұрып берілетін ең жоғары мөлшерге – жеткені туралы ешқандай белгі байқамады. 32 мг дозадағы негізгі нәтижелер:
- Бұрын химиотерапия алған ұйқы безі обыры бар 25 науқастың 11-інде (44%) ісік кішірейді.
- Бұрынғы емі иммундық бақылау нүктелерінің тежегішін немесе платина негізіндегі химиотерапияны қамтыған өкпе обыры бар бес науқастың үшеуінде (60%) ісік кішірейді.
Ванның түсіндіруінше, бұл жердегі «жауап» ісіктің айтарлықтай кішіреюін білдіреді. Оның айтуынша, бұл көрсеткіштер басқа емдеу мүмкіндіктері өте аз немесе мүлде жоқ науқастар тобында «клиникалық маңызды белсенділікті» көрсетеді.
Жанама әсерлер
16–32 мг дозаларда ең жиі кездескен жанама әсерлердің әрқайсысы науқастардың кемінде оннан бірінде байқалды. Олар бөртпе, іш өту, жүрек айну және ауыз қуысы шырышты қабатының қабынуы болды. Он екі науқаста (9,8%) емге байланысты ауыр, яғни 3-дәрежелі немесе одан жоғары жанама әсерлер тіркелді. Жанама әсерлердің ешқайсысы дәрігерлерді дозаны шектеуге мәжбүрлеген жоқ.
Науқас саны аз, ескертпелер көп
Қауіпсіздікті бағалауға және тиісті дозаны анықтауға бағытталған барлық I фазалы сынақтар сияқты, бұл зерттеуге де науқастардың шектеулі саны ғана қатысты. Мысалы, 32 мг дозадағы өкпе обыры бойынша нәтиже небәрі бес адамға негізделген. Зерттеушілердің айтуынша, ERAS-0015-тің қауіпсіз әрі тиімді екенін растау үшін II және III фазалы сынақтарды қоса алғанда, ауқымдырақ зерттеулер қажет.
«Егер бұл алғашқы нәтижелер расталса, ERAS-0015 RAS тудыратын обыры бар науқастарға жаңа мүмкіндік ұсына алады», – деді Ван.
Елена Гарральда симпозиумға төрағалық етеді және Валь д'Эброн онкология институтында клиникалық зерттеулерге бірлесіп жетекшілік етеді. Ол бұл зерттеуге қатыспаған. Ол AURORAS-1 нәтижелерінің алғаш рет таныстырылып отырғанын атап өтіп, оларды «асыға күтілген» нәтижелер деп атады. Сондай-ақ дәрінің ісікке қарсы белсенділігін көңіл көншітерлік деп бағалады. Гарральданың айтуынша, бұл – кездесуде RAS тудыратын обырға қарсы дәрілерді жасауға шынымен болатынын көрсете бастаған бірнеше зерттеудің бірі, ал мұндай дәрілер «жақын уақытқа дейін мүмкін емес деп саналған».
Дереккөздер: Medical Xpress. Сурет: Pixabay / CC0 Public Domain.
Пікірлер
Пікір қалдыру үшін жүйеге кіріңіз Кіру