Vermont va Kvebek chegarasidagi ko'lda yashovchi jigarrang amerika laqqalarining tanasidagi siyohdek qora o'smalar ko'plab alohida saraton emas ekan. Tadqiqotchilar Nature jurnalida yozishicha, bu baliqdan baliqqa yuqadigan bitta saraton.
Yuqumli saratonlarda o'sma hujayralarining o'zi parazitlar kabi bir hayvondan boshqasiga o'tadi. Shu paytgacha bunday saraton faqat uch guruh turlarda ma'lum edi. Laqqalar to'rtinchi guruh bo'ldi, chuchuk suv baliqlari orasida esa bu birinchi holat.
Baliqchilar va biologlar Memfremeygog ko'lidagi jigarrang laqqalarda melanomani taxminan 2012-yildan beri kuzatib keladi. 2014-yildan 2017-yilgacha o'tkazilgan populyatsiya so'rovi ko'ldagi baliqlarning to'rtdan biridan uchdan birigachasida o'smalar borligini aniqlagan. Odatda asosiy gumon ifloslanishga tushardi.
O'smalar o'z egalaridan ko'ra bir-biriga yaqinroq qarindosh
Vermont universiteti jamoasi o'smalarning va o'sha baliqlarning sog'lom to'qimalarining to'liq genomlarini sekvenladi. Ma'lum bo'lishicha, o'smalar ham yadro DNKsi, ham mitoxondriyalardagi alohida DNK bo'yicha o'zlarini tashib yurgan laqqalardan ko'ra bir-biriga yaqinroq ekan. Yuz minglab genetik variantlar turli baliqlardagi o'smalarda umumiy bo'lib, xo'jayin baliqlarning o'zida uchramadi. Oddiy saratonlarda bunchalik ko'p umumiylik bo'lmaydi.
Bu manzara qachonlardir bitta laqqadan ajralib chiqib, o'shandan beri populyatsiyada yashab kelayotgan yagona hujayra liniyasiga mos keladi. Endi laqqalar melanomasi Tasmaniya iblislarining yuz o'smalari, itlardagi venerik o'sma hamda ikki pallali mollyuskalar va midiyalardagi leykozga o'xshash kasalliklar qatoriga qo'shildi.
Hujayralar bir baliqdan boshqasiga qanday o'tishi hozircha noma'lum. Ishga hamrahbarlik qilgan Vermont universiteti genetigi Julie Dragonning taxminicha, baliqlar voyaga yetib, uvildiriq tashlash uchun zich to'planganda saratonni yuqtirib olishadi. Uning guruhi o'smalarning ko'lning janubiy qismidagi chiqindi poligoniga aloqasini topmadi.
Bu saraton ko'ldagi tubda yashovchi boshqa baliqlarda hali uchramagan va Dragon odamlar uchun xavf ko'rmaydi. Shunga qaramay, Vermont shtatining baliq va yovvoyi tabiat departamenti terisida jarohati bor laqqalarni iste'mol qilmaslikni maslahat beradi. Kelgusi bahorda jamoa kasal baliqlarni sog'lomlari bilan bitta hovuzga qo'yib, saratonning o'tishini kuzatmoqchi.
Manbalar: Nature news; Nature (asl tadqiqot). Rasm: Courtesy of Peter Emerson.
Izohlar
Izoh qoldirish uchun tizimga kiring Kirish