Дің жасушаларынан өсірілген адам ми тінінің шағын кесектері, яғни ми органоидтары бес жыл бойы тірі қалып, жетіле берді. Бұл зертханада өсірілген мүшелер үшін рекорд. Бұл туралы Гарвард университеті бастаған топ 19 тамызда Nature журналында хабарлады.
Органоидтардың көбі бірнеше ай ғана өмір сүріп, эмбриондық сатыда тоқтап қалады. Адам миының толық жетілуіне екі онжылдыққа жуық уақыт керек, сондықтан қысқа өмір сүретін модельдер балалық шақта немесе одан кейін байқалатын бұзылыстарда не дұрыс болмай жатқанын көрсете алмайды.
Гарвард университетіндегі Паола Арлотта зертханасынан Ирене Фаравелли, Ноэлия Антон-Боланьос және олардың әріптестері өсіру жағдайларын өзгертіп, мидың негізгі сигнал беретін жасушалары саналатын қоздырғыш нейрондарды әдеттегі шектен әлдеқайда ұзақ тірі сақтады. Бұған дейінгі рекордтар екі жылдан сәл аз болатын.
Тін жай ғана аман қалмай, шынымен қартайып жатқанын тексеру үшін топ гендердің белсенділігін нақты адам ми тініндегі үлгілермен салыстырып, ДНҚ метилденуін зерттеді. Бұл химиялық белгілер эпигенетикалық сағат қызметін атқарады. Органоидтардың болжамды жасы олардың табақшада өткізген уақытына сәйкес келді.
Кәрі жасушалар сатылардан аттап өтеді
Әр жастағы ізашар жасушалардан құралған аралас органоидтарда егделеу ізашарлар алдыңғы кезеңдерден өтпей, бірден кеш пайда болатын нейрон түрлерін түзуге көшті. Авторлардың жазуынша, олардың өткені жасушаларда жазулы күйінде сақталады.
Органоидтар нағыз мидан әлдеқайда қарапайым, әрі зерттеушілердің басым бөлігі оларда сана жоқ деп санайды. Арлотта Франс Пресс агенттігіне бұл нәтиже органоидтарда күнделікті мағынадағы естелік бар дегенді білдірмейтінін айтты: бұл жазба жасушалардың молекулалық күйінде сақталады. Оның айтуынша, зертханасындағы кейбір органоидтар қазір шамамен жеті жаста, бірақ бұл жұмыс әлі жарияланбаған.
Топ ұзақ өмір сүретін органоидтардың көмегімен аутизм және шизофрения сияқты жағдайлардың уақыт өте келе қалай қалыптасатынын бақылауды және дәрілерді жануарларсыз сынауды жоспарлап отыр.
Дереккөздер: Nature news; Nature (бастапқы зерттеу). Сурет: Irene Faravelli and Noelia Anton-Bolanos.
Пікірлер
Пікір қалдыру үшін жүйеге кіріңіз Кіру