Massachusets texnologiya instituti (MIT) muhandislari yutib yuboriladigan elektron kapsulalarni quvvatlantiradigan, keyin esa hazm yo'lida parchalanib ketadigan kichkina batareya yaratdi. Cho'chqalarda u ichak ichidan turib ikki xil qurilmani ishlatdi.
Dori qabulini kuzatadigan yoki davolash muolajasini yetkazadigan yutiladigan qurilmalar odatda litiyli yoki kumush oksidli tangasimon elementlarda ishlaydi. Ichak bo'ylab o'tayotganda ularning qobig'i shikastlansa, bu xavf tug'diradi. Organizm so'rib oladigan batareya bu xavfni yo'qotadi va kanalizatsiyaga tushadigan metall miqdorini kamaytiradi.
Jamoaga MIT va Brigham and Women's Hospital shifoxonasi olimi Giovanni Traverso rahbarlik qilgan, maqolaning birinchi muallifi esa laboratoriyaning sobiq postdoktoranti Mehmet Girayhan Say. Natijalar 21 sentyabrda Nature Chemical Engineering jurnalida e'lon qilindi. Batareya qog'oz asosida yig'ilgan: anod magniydan, katod molibden trioksididan iborat, ular orasida esa ionli suyuqlikdan tayyorlangan gel joylashgan. Elementning eng yuqori kuchlanishi 1,84 volt.
“Bu materiallar nisbatan xavfsiz ekani ma'lum. Bizni eng ko'p shu narsa yo'naltirdi: inson organizmi ko'tara oladigan materiallar haqida o'yladik”, deydi Traverso.
Ochlik gormoni uchun impulslar
Tadqiqotchilar eni 7,5 millimetr bo'lgan disk va uzunligi 24 millimetr bo'lgan tayoqcha shaklidagi batareyalar yasadi. Me'da shirasiga o'xshatilgan suyuqlikda ikkalasi ham taxminan uch kun odatdagidek ishladi, so'ng kuchsizlandi va bir necha hafta ichida butunlay parchalanib ketdi.
Tayoqcha laboratoriya ilk bor 2023-yilda tasvirlagan kapsulaga joylandi. Bu kapsula me'da shilliq qavatiga kuchsiz elektr impulslarini yuborib, uni ishtahani qo'zg'atuvchi grelin gormonini ajratishga majbur qiladi. Yangi batareya bilan kapsula uch kungacha stimulyatsiya qildi, 20 daqiqalik impulslar esa hayvonlarda grelin darajasini taxminan 50% ga oshirdi. Kelajakda bu kaxeksiyaga, ya'ni saraton va boshqa surunkali kasalliklarda yuz beradigan keskin ozib ketishga chalingan odamlarga yordam berishi mumkin.
Disk esa bemorlar dorini ichganini tasdiqlash uchun mo'ljallangan kapsuladagi radiometkani (RFID) quvvatlantirdi. Avvalgi versiyalar o'quvchi qurilma signalidan olingan energiya hisobiga ishlagan, shu sababli ularning ta'sir masofasi qisqa edi. O'z batareyasiga ega bo'lgan metka ichakdan uzluksiz signal uzatdi va uni 1,5 metrgacha masofadan qabul qilish mumkin bo'ldi.
Hozircha sinovlar faqat cho'chqalarda o'tkazilgan, qurilmaning hamma qismi ham parchalanmaydi: kapsuladagi bosma plata organizmdan butunligicha chiqib ketishi kerak. Tadqiqotni moliyalashtirganlar orasida Novo Nordisk kompaniyasi ham bor.
Guruh dori qabulini kuzatuvchi kapsulaning klinik sinovi taxminan ikki yildan keyin boshlanishini kutmoqda.
Manbalar: MIT News; Nature Chemical Engineering (asl tadqiqot). Rasm: Courtesy of the researchers; MIT News.
Izohlar
Izoh qoldirish uchun tizimga kiring Kirish